Verhaal

De IJssel in de winter van 1929

Twee foto’s die afkomstig zijn uit het fotoalbum van Johannes Martinus Maria Thoben, geboren op 22-8-1893 en overleden te Valkenswaard in 1969 en Johanna Maria van der Haagen. Het echtpaar is gehuwd voor de kerk op 15-6-1936. Johannes en Johanna hadden geen kinderen.

Vermoedelijk verbleven Johannes en Johanna in de koude winter van 1929 bij familie in Windesheim. Op 5 februari 1929 is de IJssel nabij Windesheim dichtgevroren en hebben Johanna en Johannes zich te voet naar de overkant van de IJssel verplaatst. Twee dagen later was het ijs zo sterk dat het zelfs mogelijk was met auto’s en paard en wagens de IJssel over te steken.

In de periode van 9 februari tot 3 maart 1929 werd er een geul door de IJssel gemaakt en opengehouden zodat de overtocht met de pont naar de overkant weer mogelijk was. De temperatuur was in deze februarimaand zeer laag. Zo werd op 11 februari ’s morgens om 8 uur 17 graden Celsius onder nul gemeten. Ook de dagen daarna bleef het kwik ver onder nul, met als laagste stand 19 graden Celsius onder nul.

Tot en met woensdag 6 maart 1929 heeft men over de IJssel kunnen lopen en tot en met 8 maart werd men nog met de pont door de bijt (gat dat geslagen werd in het ijs van een bevroren wateroppervlak) overgezet. Zaterdags 9 maart vanaf ongeveer 5 uur ’s middags kwam het ijs in beweging, echter het zette zich later weer vast. Dat ging zo geregeld door. Iedere keer schoof het ijs weer een klein eindje voort, maar door de kolossale hoeveelheid ijs kon het niet weg en zat het telkens vast. Die zaterdagavond vormde zich een ijsdam in de buurt van Windesheim waar het ijs op elkaar schoof. Het gevolg was dat het water boven de dam sterk begon te wassen. In twee uur tijd waren de weilanden onder water gelopen en had de veerkrib (hoofd in een rivier of dijk om de stroming uit de oever te houden) het water niet tegen kunnen houden.

Johannes schrijft daarover: “Het water bruiste en kookte toen al over de Veerweg. Ik wist niet wat ik zag, ’t is ook haast niet te geloven, zo heeft het ijs gekruid tot de nacht van 11 op 12 maart, dat was van maandag op dinsdag, toen was 's morgens alles schoon water.” Op woensdag 13 maart 1929 is de ijsdam bij Windesheim losgekomen met gevolg dat de vaart weer vrij doorgang had. De dag daarvoor lag na vijf weken de eerste motorboot en een schip uit de richting Deventer weer voor de loswal. En ook het veer was vanaf dinsdagmorgen 12 maart weer in de vaart. Al met al heeft het ijs vijf weken vastgezeten en de doorgang voor de scheepvaart belemmerd.

 

Anton G.M. Heijmerikx,
Lathen

Dit artikel stond eerder in Rondom de Toren nr. 77, 2007, orgaan van de Historische Vereniging Wijhe.

Reacties

afbeelding van Johan Jan Schutte
Deze foto hen ik ook in het fotoalbum van m'n opa en oma staan. Johan Schutte was namelijk de exploitant van het Wijhese veer van 1918 t/m 1939. In het veerhuis hadden ze een cafe met volledige vergunning en zaterdag vaak muziek. Pianist Teddy Backers uit Zwolle. Mijn vader heeft in Olst in de Domstraat een elektra winkel en taxi onderneming gehad. Samen met Pohlman een autobus gekocht. In 1936 naar Zwolle vertrokken en daar de stadsautobusdienst tot 1982 geëxploiteerd