Verhaal

Van IJsselbad tot Welters. Zwemmen in Wijhe

Auteur: 
G.A. Hulleman

Zwemliefhebbers waren in vroeger jaren hoofdzakelijk aangewezen op de IJssel. Dit was echter bepaald niet ongevaarlijk door de veelal sterke en verraderlijke stroming. Om meer structuur in het zwemmen aan te brengen, nam een aantal inwoners in 1929 het initiatief om een drijvende zweminrichting in de rivier te realiseren, waarvoor subsidie bij de gemeente werd aangevraagd.

De eerste stap was de oprichting van de Wijhese Zwem Club (14 april 1930) en vervolgens werd op 14 augutus 1930 de "NV Zwembad Wijhe" een feit: een naamloze vennootschap, die tot doel had om het zwembad in de IJssel te exploiteren. Het maatschappelijk kapitaal bedroeg fl. 2.000,-. Hiervoor werden aandelen uitgegeven van fl. 5,- per stuk.

Het toenmalige zwembad werd elk jaar opnieuw opgebouwd en afgebroken. Elk voorjaar moesten de kleedkabines, de kassa en de drijvers met daarop de plankieren in elkaar worden gezet. Langsvarende schepen zorgden voor zo'n zuigkracht, dat de verankering het zwaar te verduren had. Het is bekend, dat het zwembad een enkele keer los sloeg en teruggevaren moest worden naar de vaste locatie in de nabijheid van de veerpont. Gemengd zwemmen was toen overigens nadrukkelijk verboden!.

Op 1 juli 1955 besloot de gemeenteraad van Wijhe een schetsplan te laten maken voor een nieuw zwembad, met als overweging: "het huidige zwembad kan allermist voldoening schenken". Er kwam echter geen spoedig vervolg op dit besluit, omdat de gemeente in financiële problemen was geraakt.

De vervuiling van de IJssel nam steeds grotere vormen aan en in 1961 besloot de gemeenteraad – op aandrang van de Inspectie van de Volksgezondheid – het zwembad te sluiten. Een jaar eerder, in 1960, werden er nog langebaanwedstrijden in de IJssel georganiseerd, als onderdeel van de groots opgezette viering van het 1000-jarig bestaan van Wijhe.

Wijhe en dus ook WZC zonder zwembad

De zwemliefhebbers accepteerden de sluiting niet en zowel het hiervoor opgerichte Actiecomité Zwembad Wijhe als de Wijhese Zwemclub voerden actie. Het toenmalige WZC-bestuur zocht de publiciteit door een stille tocht naar de IJssel te organiseren en een krans te leggen op de plek waar het zwembad altijd had gelegen.

WZC had een serieus probleem, want de vereniging was inmiddels gegroeid tot 350 leden en was omgevormd tot een omnivereniging met o.a. tafeltennis, volleybal, wandelafdeling e.d. Men maakte van de nood een deugd en ging een startcombinatie aan met de "Pinquin" uit Raalte (de huidige "Oostdobbers"). Het openluchtzwembad van Raalte aan de Hogeweg werd thuisbasis voor de wedstrijden en de trainingen. Garage Huitink pendelde met een touringcar de zwemmers naar Raalte. Niet alleen WZC ging in Raalte zwemmen, ook de gemeente huurde de bus af voor het schoolzwemmen.

Een moeilijke periode voor het WZC-bestuur. Maar er gloorde hoop. Door subsidemogelijkheden (Nederlandse Sport Federatie) kreeg de gemeente meer financiële armslag en in de zomer van 1961 werden de schetsplannen van de Nederlandse Heidemaatschappij aangepast en gaf de gemeenteraad groen licht voor de bouw van een nieuw openluchtbad. Het was voor WZC nog even doorbijten, want de rijksgoedkeuring liet nog lange tijd op zich wachten. Deze werd pas medio 1963 – dus twee jaar later – ontvangen.

Zwembad "De Welters"

Op 9 april 1963 werd de bouw van het zwembad onderhands aanbesteed en opdracht verleend aan aannemersbedrijf Reusken uit Eerbeek, waarna de werkzaamheden op 25 november1963 konden starten. Er was een krediet beschikbaar van fl.419.000,-. De bouw verliep voorspoedig en al op 16 juli 1964 kon zwembad "De Welters" door burgemeester Tellegen worden geopend. WZC kon opgelucht ademhalen: er kon weer gezwommen worden in Wijhe!

In 1973 volgde een andere mijlpaal: er werd verwarming aangelegd en het zwemwater had vanaf dat moment een aangename temperatuur. De aantrekkingskracht van het bad was enorm: in warme zomers kwam het meerdere keren voor, dat meer dan 100.000 bezoekers de kassa passeerden. Toen was er immers nog geen of weinig concurrentie van de recreatieplassen. Daan van Zanten en later Henk van Lohuizen waren in hun functies als badmeesters de ambassadeurs van de zwemsport.

In 1989 werd t.g.v. het 25-jarig jubileum van het bad vanaf de zonneweide een grote luchtballon opgelaten. Inmiddels was "DeWelters" aan een grote renovatiebeurt toe. Er was o.m. een breuk in de terreinleiding, lekkage in de bassins en ook de toestand van de filterketels was niet best. Bijkomend probleem was dat het zwembad moest voldoen aan de eisen volgens de Wet Hygiëne en Veiligheid Zwemgelegenheden. De gemeenteraad ging op 31 januari 1991 akkoord met het voorstel om vernieuwbouwplannen van het bad te ontwikkelen. Al eerder had men zich uitgesproken voor het behoud van het zwembad; een overdekte accomodatie bleek helaas financieel niet haalbaar. In de vergadering van 21 septemmber 1991 werd een krediet van ruim 1,6 miljoen gulden beschikbaar gesteld. De opdracht werd verleend aan Hoogeslag Zwembaden uit Deventer. WZC kreeg een unieke kans: men kon een permanent clubgebouw op het zwembadterrein realiseren door gebruik te maken van enkele overbodige kleedruimten van het "oude" zwembad. Jaarlijkse bezoekersaantallen van ruim 50.000 geven in ieder geval aan dat het zwembad nog steeds bestaansrecht heeft en voorziet in een behoefte.

*Dit artikel heeft eerder gestaan in "Rondom de Toren" van december 2014, tijdschrift van de Historische Vereniging Wijhe.

Reacties